Хүмүүс эргэн тойрноо хараасай…

Хүн амьд явах эрхтэй…

Ингэж тунхагласан хирнээ тэр эрхийг хангаж өгөх талаар төр юу хийж байгаа бол? Энэ хорвоо дээр хамгийн үнэтэй зүйл Эрдэнэт хүний амь гэж би хувьдаа боддог.

Хэний хэн, хэний ямар хамаатан байх ерөөсөө хамаагүй. Өвчиний өмнө хүн бол хүн. Том даргын хамаатан гээд эмнэлэгийн аппарат хэрэгсэл илүү зөв сайн заахгүй. Эм тариа илүү хурдан сайн үйлчлэхгүй. Эмнэж байгаа эмчийн мэдлэг, чадвар гэнэт ихээр нэмэгдчихгүй. Эмнэлэгийн орчин үлгэрт гардаг шиг хормын дотор өнгөө засч сайхан тохьтой болохгүй.

Үүнтэй яг ижил энгийн нэгэн иргэн байлаа гээд эмнэлэгийн аппарат хайнга зөрүү заахгүй, эм тариа сул тааруу үйлчлэхгүй. Эмнэж байгаа эмч хайш яйш хандахгүй. Эмнэлэгийн орчин улам энгийн болохгүй.

Баян ядуугийн ялгаа миний сайхан эх оронд ингэтлээ холдчих юм гэж зүүдэлсэн ч үгүй явлаа… Ердөө л саяхан 20 оодхон жилийн өмнө бүх зүйл огт өөр байсан. Төр засаг хүн зоныхоо эрүүл мэндийг анхаарч чаддаг байсан юм шүү. Хувийн эмнэлэг гэж огт байхгүй байхад ч бид хэзээ ч өнөөдрийнх шиг эрүүл мэндийн ийм төвөгтэй асуудлуудтай тулгарч байгаагүй. Хүний эрүүл мэнд бол мөнгө хийх салбар биш. Бас хувийн байгууллагад даатгаж болох ч салбар биш.

Эрхэм ТӨР та одоо үндсэн ажлаа хиймээр юм. АРД ТҮМЭНий төлөө гэж дэмий хоосон хашгирахаа байж хүн зоныхоо эрүүл мэндийн төлөө жинхэнээсээ ажиллаж хөрөнгө мөнгө олигтойхон зарцуулах хэрэгтэй. Баян хоосны ялгаа яаж холдлоо ч өвчин бол тэрийг тоож ялгахгүй гэдгийг ухаарч эмнэлэгүүддээ анхаарал тавьж, эмч нарынхаа цалинг сайтар нэммээр юм.

Өнөөдөр таны ямар албан тушаал хашиж, ямар машин хөлөглөн, хичнээн төгрөгийг хаана ямар дансанд нуусан байх өвчинд ямар ч хамаагүй. Та өнөөдөр хамгийн үнэтэй машин унаж, өөрөө ч төөрмөөр олон өрөөтэй тансаг байранд амьдарч, үр хүүхэд чинь ч барж идэхгүй их хөрөнгө цуглуулсан байж болноо… Та гэхдээ нэг л амьтай. Та энгийн хүнийх шиг бие эрхтэнтэй. Та энгийн бидэнтэй нэгэн тэнгэрийн дор нэгэн газар шороон дээр гишгэж яваа…

Ухаараач дээ ХӨРӨНГӨТЭЙ хүмүүс минь ээ… Эргэн тойрноо нэг хараач дээ… Хүн болгон амьдрах эрхтэй шиг хүн болгон сайхан сэтгэлтэй байх боломжтой шүү дээ. Эх орныхоо хөгжилд хувь нэмэр оруулж эрүүл мэндийн салбарт хөрөнгө оруулалт хийхэд нэмэр болооч дээ…

 

Монголын төр минь нүдээ нээгээсэй…

Царай нь барайж хүнээр түшүүлэн шаналгаагаа тэвчин алхах өвдсөн хүмүүс…

Өчигдөр оройноос өнөө өглөө хүртэл 12 гаран цаг ийм л дүр төрх харж сэтгэл эмзэглэн зогсож байлаа… Эгчийн минь бие өвдсөнөөс бид эмнэлэгт очив. Дүүргийн эмнэлэгээс эхлүүлээд хэд хэдэн эмнэлэг дамжиж явсаар өнөө өглөө л эмнэлэгт хэвтүүлж чадлаа. Маргааш эрт хагалгаанд орно…

Эмнэлэг дүүрэн холхих хүмүүс… Өвчиндөө шаналсан гундуу царайнууд… Өвдөж байгаа хайртай хүмүүсээ харан сэтгэлээр унаж арга нь барагдсан ах дүүс, гэрийхэн…

Төрийн тэр томчуул ийм энгийн эмнэлэгээр ордог болов уу? Ингэж оочер дугаар хүлээдэг болов уу? Өдөр шөнөгүй зогсолтгүй ажиллаж байгаа эмнэлэгийн ажилтангууд, эмч нараа ойлгодог болов уу? Эмнэлэгийн орчин, эм тарианы хангалтыг нь ойшоон санаа тавьдаг болов уу?

Ээ дээ юу л бол гэмээр сэтгэгдэл төрж анх удаагаа чин сэтгэлээсээ Төрд гарсан тэр хэл ам хурц, хийсэн юмгүй баячуудад гомдох сэтгэл төрөв… Даан ч дээ… 3 хан сая хүнийг эрүүл мэндийн бүрэн сайхан үйлчилгээгээр хангах боломж манай улсад байж л таараа… Хүн болгон өвддөг нь хорвоогийн жам. Бид үүнийг тойрох боломжгүй. Өвчин хэлж ирэхгүй, хийсч ирнэ. Өвчнийг үгдэрээд хүндэрсэн хойно биш өмнө нь сайн сэргийлж ажиллах ёстой бус уу. Хэрэв тэгэж чадвал миний харсан дүр төрх бас ч гэж өөр байж болмоор…

Монголын минь төр нүдээ нээгээсэй. Эх орныхоо асуудал бэрхшээлийг үнэнээр нь олж харж зоригтойгоор шийдээсэй. Дүүрэг тойрог гээд л ярьдаг. Эмнэлэгийн, эрүүл мэндийн асуудал бүгдэд хамаатай баймаар сан… Яанам бээ? Бурхан минь. Мэдэх нэг нь хэлээд өгөөч…

Эх ороноо эргэхүй

Ажлын шалтгаанаар нутаг орондоо түр ч гэхнээ эргэн ирлээ.

… Тосоод үнэсэх ээж минь үгүй ч… гэж дууны үг байдаг шиг эрхлэн үнэрлүүлэх ижий аль эрт тэнгэртээ хальсан ч эх орондоо ирэх бүртээ би уяран хайлнам…

Шороо нь бужигнасан зам, тоосонд дарагдаж өнгө гундсан байшингууд, зүлэг ногоон дунд өчигдөрхөн будсан мэт өнгөлөг харагдах хүний нутагаас огт өөр харагдах ч миний сэтгэлд цаанаа л нэг таатай мэдрэмж төрнө.

Бие биенээсээ ямхын төдий зайтай чихэлдэн урагшлах олон машины бөглөрөөн, хэзээ ирэх нь үл мэдэгдэх автобусаа, амрагаа догдлон хүлээх мэт харуулдан зогсох хүмүүс… яг л хэвээр, дотно санагдах нь хөгжилтэй орны яг таг хөдөлгөөнд хашигдсан сэтгэлийг амрааж ийм л байдаг даа гэж бодоход уруул дээр инээмсэглэл тодорно.

Тийм ээ, миний эх орон: Монгол улс харахад хачин сонин төрхтэй, халтар гундуу мэт үзэгдэвч тэнд амьдарч байгаа эгэл жирийн ард түмний тэвчээртэй даруу зан, амьдралын төлөө дуугүйхэн зүтгэх хөдөлмөрч зан, байгаагаа зочиндоо бариад инээгээд үлддэг зочломтгой зан зэрэг нь хаана ч үл мэдрэх тийм сайхан сэтгэлийг төрүүлж аргагүй л Эх орондоо ирсэн таатай мэдрэмжийг төрүүлнэ.

Удаан ч гэхнээ эх орон минь хөгжин урагшилж байгаа нь илт харагдана. Асуудал бэрхшээлгүй орон гэж хаана байх билээ. Олон жилийн нүүдэлчин амьдралаасаа хотжиж эхлээд 100-н жил ч болоогүй, одоо болтол зарим нь яг л хэдэн мянган жилийн өмнөх шигээ нүүдэллэн амьдарч байгаа бидний хувьд өнөөдрийн энэ байдал том амжилт, хөгжил гэж би харж байна.

Бүх юм сайхан болно гэдэгт би итгэнэм. Одоо биднийг удирдаж байгаа хүмүүс жаахан ч гэхнээ эх ороноо бодож, алсыг харсан, үр хүүхдийн хойч ирээдүйгээ бодсон шийдвэрүүдийг эрс шийдэмгий хийгээсэй. Тэгвэл Монголчууд бид дороо нь л дэгэндээ орж дэмжээд урагшлаад улам сайхан болно доо… гэсэн өөдрөг бодлоор Улаанбаатарт буусан эхний өдөр минь эхэллээ…

Эх орондоо ирэх сайхан байнаа…

1.2. Бүтэц дээр суурилсан үнэлгээний загвар

Бүтэц дээр суурилсан үнэлгээний загварыг түүний англи нэршлээс үсэгнүүд сугалах зарчмаар SURE загвар хэмээн нэрлэсэн. Энэхүү загварыг олон жилийн эрдэм судлал, цахим сургалтын туршлага дээр үндэслэн боловсруулсан (U. Tudevdagva, W. Hard [52], [53]). Үнэлгээний загварын гол санаа нь цахим сургалтын үйл ажиллагааны бодит хэрэглээ, хөгжүүлэлтийн практик үндэслэлээс урган гарсан.

Цахим сургалтыг хэрэгжүүлж эхэлсэн эхний үед үнэлгээг голчлон шийдвэр гаргах түвшний хүмүүс санаачлан, хариуцан хийдэг байв. Тэр үед үнэлгээ гэдэг үгийг ямар нэгэн төсөл, үйл ажиллагааг дүгнэх, эрэмбэлэх хэмээн ойлгодог байснаас тэр юм. Үнэлгээ нь үнэн хэрэг дээрээ үүнээс хамаагүй өргөн ойлголт бөгөөд дүгнэх, эрэмбэлэхээс гадна хөгжүүлэх, дэмжих үүрэгтэй байх боломжтой. Цахим сургалтын үйл ажиллагааг зөвхөн хэмжиж дүгнэх биш мөн сайжруулан хөгжүүлэх нэг хэрэгсэл нь үнэлгээ юм. Цахим сургалтын үйл ажиллагааг эрхэлж байгаа боловсролын байгууллагууд, их дээд сургуулиуд ихэнхдээ өөрийн үнэлгээг хийдэг. Ийм хэлбэрийн үнэлгээнд SURE загварыг ашиглаж болно. Үнэлгээ хийж байгаа загвар, арга аргачлал нь иж бүрэн бөгөөд ил тод бол үнэлгээний үр дүнг хүмүүс хүлээн авах нь илүүтэй сайн байдаг. Бүтэц дээр суурилсан үнэлгээний загвар нь ийм баталгааг гаргаж өгөх бүрэн үндэслэлтэй загвах юм.

SURE загвар нь найман үе шаттай алхамт хэсгүүдээс бүрдэнэ. Бүх үе шатууд өөрийн гэсэн тодорхой үүрэгтэй. Өмнөх алхамын гаралт нь дараагийн үе шатынхаа оролт болж өгнө [54].

Дараахь найман үе шат SURE загварыг бүрдүүлнэ. Үүнд:

  • Үндсэн зорилгыг тодорхойлох
  • Дэд зорилгыг тодорхойлох
  • Үнэлгээний зорилгуудыг бататгах
  • Асуулга, үзүүлэлтүүдийг тодорхойлох
  • Асуулга, үзүүлэлтүүдийг бататгах
  • Өгөгдөл цуглуулах
  • Өгөгдөлүүдийг боловсруулах
  • Үнэлгээний үр дүнг тайлагнах

зэрэг болно.

Нэг сэдэвт бүтээл:

  • Uranchimeg Tudevdagva: Structure Oriented Evaluation Model for E-LearningWissenschaftliche Schriftenreihe Eingebettete Selbstorganisierende Systeme, Universitätsverlag Chemnitz, Chemnitz, Germany, July 2014. 123 p., ISBN: 978-3-944640-20-4, ISSN: 2196-3932.

ЭНД ДАРЖ бүтээлийн эхийг татаж авч болно

үргэлжлэл бий…

 

Үнэлгээний SURE загвар: Удиртгал

үргэлжлэл

Энэхүү судалгааны ажлын гол зорилго нь эрчимтэй хөгжин өөрчлөгдөж байгаа цахим сургалтын орчинд тохирсон үнэлгээний загварыг боловсруулах юм.

Энэ зорилгын хүрээнд:

  • Шинжлэх ухааны үндэслэлтэй үнэлгээний загвар боловсруулах
  • Үнэлгээний загварт таарсан тооцооллын аргачлалыг тодорхойлох
  • Шинэ загварыг компьютерийн өгөгдөлөөр туршиж үзэх

гэсэн зорилтуудыг дэвшүүлэн тавьсан.

Судалгааны ажлын дүнд үнэлгээнд оролцож байгаа бүх талуудад ил тод, ойлгоход хялбар үнэлгээний загварыг боловсруулсан. Энэхүү шинэ загварыг үнэлгээнд хамрагдаж байгаа ба үнэлгээний үр дүнг сонирхож байгаа бүх талууд хамтран ашиглах боломжтой юм.

Нэг сэдэвт бүтээл:

  • Uranchimeg Tudevdagva: Structure Oriented Evaluation Model for E-LearningWissenschaftliche Schriftenreihe Eingebettete Selbstorganisierende Systeme, Universitätsverlag Chemnitz, Chemnitz, Germany, July 2014. 123 p., ISBN: 978-3-944640-20-4, ISSN: 2196-3932.

ЭНД ДАРЖ бүтээлийн эхийг татаж авч болно

Үнэлгээний SURE загвар: Удиртгал

үргэлжлэл

Үнэлгээний мэргэжилтэн, үнэлгээ хийж байгаа баг ямар ч хэлбэрийн загвар, арга аргачлалыг сонгож болно. Гол нь үнэлгээнд ашиглаж байгаа загвар, арга аргачлал нь үнэлгээнд хамрагдаж байгаа, үнэлгээг сонирхож байгаа хүмүүст ойлгомжтой, загварыг хянах, шалгах боломжтой байх ёстой. Цахим сургалтын чанарыг шалгах, дүгнэх, цахим сургалтанд ашиглаж байгаа үнэлгээний аргачлалууд нь ихэнхдээ шугаман нэмэх аргыг . . . → Read More: Үнэлгээний SURE загвар: Удиртгал

Үнэлгээний SURE загвар: Удиртгал

үргэлжлэл

Цахим сургалтын орон зай улам бүр цар хүрээгээ тэлж, энэ орон зайн хэрэглэгчид болоод нийлүүлэгчидийн тоо тогтмол өсч байна. Энэ өсөлт нь цаашдаа ч тогтвортой байж хадгалагдах магадлал өндөр байна. Иймээс цахим сургалтын стандартад таарсан, цахим сургалтын хэрэглэгдэхүүн, цахим хичээлийн агуулга, удирдлага зохион байгуулалтын чанарыг үнэлэх энэ хэлбэрийн сургалтанд тохирсон үнэлгээний шинэ загварын . . . → Read More: Үнэлгээний SURE загвар: Удиртгал

Үнэлгээний SURE загвар: Удиртгал

“Цахим сургалтанд зориулсан бүтэц дээр суурилсан үнэлгээний загвар” нэг сэдэвт бүтээлээ англи хэлнээс орчуулан түгээхээр эхэлж байна. Судлаачид та бүхнийг бүтээлтэй минь танилцан, цаашлаад өөрийн эрдэм судлал, үнэлгээний ажлууддаа ашиглана хэмээн найднам. Тухлан уншиж таалан соёрхоно уу.

Удиртгал

Технологийн хөгжлийн эрин зуунд цахим сургалт нь боловсролын системийн өнөөгийн болоод цаашдын хөгжлийн гол цөм болж . . . → Read More: Үнэлгээний SURE загвар: Удиртгал

Үнэлгээний арга техникүүд

Олон төрлийн үнэлгээний арга техникүүд байдаг. Ямар зорилгоор үнэлгээ хийж байгаагаас хамаарч төрөл бүрийн техник, аргыг ашиглаж болно.

Ихэнхдээ тоон буюу чанарын гэсэн хоёр хэлбэрт хуваагддаг. Энэ хоёр аргын ялгаатай талуудыг олон өнцөгөөс харж болно. Тоон хэлбэрийн хувьд тоон үзүүлэлтийг чухалчилдаг бол чанарын хэлбэрийн үед үйл ажиллагааг хэрхэн явагдагсаныг илүү чухалчилдаг. Гэвч энэ хоёр . . . → Read More: Үнэлгээний арга техникүүд

Үнэлгээний төрлүүд

Үнэлгээ нь үйл ажиллагаа, хөтөлбөр, сургалт зэрэг үнэлгээ хийгдэж байгаа обьектын үнэ цэнийг тодорхойлох, чанарыг хэмжих процесс юм. Үнэлгээний обьект нь сургалт, төсөл, бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ аль нь байсан тодорхой арга аргачлалаар, системтэйгээр үнэлгээг мэргэжлийн багаар хийлгэх нь зүйтэй. Үнэлгээний олон төрлүүд бий. Ямар төрлийн мэдээлэл ашиглах эсвэл ямар зорилгоор үнэлгээ хийх гэж байгаагаас хамаараад . . . → Read More: Үнэлгээний төрлүүд