Эх орноосоо тээж ирсэн бодрол

Эргээд ирлээ би Кемницдээ… Эгээ хаашаа ч яваагүй мэт хамгийн сайн туслагч минь болох компьютерийн товчлуурыг товшин сууна, би. Бүхэл бүтэн 4-н долоо хоног дөрвөн өдөр мэт нисэн өнгөрчээ.
Онгоцны буудал дээрээс авсан Г.Аюурзана зохиолчийн “Сахиуст хангайн нууц” романыг Франкфуртээс Лайбцэг ирэх замд уншиж дуусгалаа. Хурдан галт тэрэгний том цонхны цаана жирэлзэн өнгөрөх тариалангийн талбай, ногоон моднуудыг ширтэнхэн, дөнгөж уншиж дууссан зохиолын шимтэй үгсийг нэхэн санахын сацуу өнгөрсөн өдрүүдийг дүгнэн бодсоноо энд сийрүүлмээр санагдав.
Хориодхон хоногт би нэлээдгүй олон хүмүүстэй албан болоод амин уулзжээ.
Хамгийн дурсамжтай сайхан байсан нь Хайрт хүүгийн минь төрсөн өдрөөр ах дүү 60-уулаа цугласан үйл явдал байв. Нэгэн насанд нэг л удаа ах дүүс болно гэж аав минь их захьдаг байсны улмаас би аль болох 2 талын ах дүүстэй ойр байх гэж хичээсээр ирсэн сэн. Нээрэн л бужигнан цуглах ах дүүсийн баясгалантай царайг харж суухад аавын хэлсэн үгний учир улам тодрох мэт байсаан.
Оюутны ширээнд тохой залган суусан анд минь 76-н нэг болсон чиг яг л цагтаа нэг ч хором хоцролгүй ирж уулзсан тэр уулзалт бас л сэтгэл хөдлөм байв. Хэзээд өөрийнхөөрөө, хэлсэндээ байдаг, хувирч өөрчлөгдөхгүй тийм хүн 76 дотор байна гэж мэдрэх, улс төрийн итгэл үнэмшлийг минь дээшлүүлсэн уулзалт болсон.
Төгсөгчид нартаа нээлттэй зарласан лекцэнд минь хамгийн завгүй шавь нар минь инээмсэглэсээр, цэцэг тэврэн ирж бүтэн 2 цаг ярилцан суусан нь надад их урам өгсөн. “Хөгжлийн гарц-КТ төгсөгчид” нэртэй энэ лекцээ бид тогтмолжуулж улмаар олон талаар хамтрах өчнөөн санааг уралдуулсан тэр өдөр таатай байлаа.
Ганцхан оюутан эхэлж байсан зуны сургалт маань өргөжиж байгаа тухай мэдээ хүргэхээр зарласан семинарт маань 14-хөн хоногоор эх орондоо ирээд байсан НЭТИ-ийн төгсөгч ажилсаг бүсгүй зорьсоор ирсэн нь бас л надад их урам хайрлав. Цагтаа эхлээд цагтаа дууссан богинохон уулзалт их олон зүйлийг ойлгуулсан сайхан уулзалт байлаа.
Орос сургуулийн Хүндэт Доктор болсонд минь ШУТИС, ЭХС-ийн удирдлагууд маань баяр хүргэж сургуулийн маань 2 том Академичийг цол гардах үйл ажиллагаанд явуулна гэсэн мэдээ намайг маш ихээр баярлуулж бас айлгасан. Би хэн болоод хэн миний баярыг хуваалцах гэж ийм хүндтэй Эрхэмүүд тийм хол зорино вэ? Би энэ их хүндлэлийг яаж хариулах вэ? ийм л бодол толгойд харван орж ирсэн. Маш их баяртай байгаа бөгөөд тэр үл мартагдах өдрийг тэсэн ядан хүлээнэм.
Хүмүүс ингээд бичихээр яасан онгироо юм, даруу биш байна гэх магад. Бид мэт номын улсууд дуугүй суусаар багш нар, судлаач хүмүүсийн тухай ойлголт нийгэмд улам бүр андуу ташаа болсоор байна. Хэт материаллаг нийгэм рүү улам бүр хурдан алхаж байгаа залуучуудыг хараад би цаашдаа дуугүй байж болохгүйг ойлгоод ирлээ. Иймд багш нар, судлаачид юу хийж, хаа хүрч, юу бүтээж болдогийг мөхөс би өөрийн өчүүхэн туршлагаар нээлттэй харуулахыг хүсч байна. Энэ бол миний эх орондоо, нийгэмдээ оруулж байгаа хувь нэмэр гэж би ойлгоном.
Гараараа ямар нэг зүйл хийж байгаа хүмүүсийг Баялаг бүтээгч гэж цоллочихоод багш, судлаач, эмч нарыг байлаг бүтээгчид биш гэх нь л халаг байх болж. Багшийн ажил онцгой ажил. Хамгийн энгийнээр бодоход хүн бүр бичиг үсэг тайлагдсан байх ёстой. Тэр ажлыг хэн хийх билээ? Багш нар. Тэр гараараа хийгээд байгаа зүйлийг хэн нэг нь бас л зааж өгөх ёстой. Эхлэлийг хэн тавих вэ? Багш нар. Улс орны толгойд ямар хүмүүс гарч байна? Жинхэнэ өөрөө сурсан, толгойд нь бодол байдаг, боловсролтой улсууд тэнд улам бүр багасчээ. Иймээс л эх орон маань хөгжиж дэвших биш улам бүр ухарч хойшлоод байх шиг. Толгойдоо бодолтой, өөртөө хариуцлага үүрч чаддаг хүмүүс хэзээ ч богино хугацааны хэдхэн зоосны төлөө эх орноо худалдахгүй. Энэ ойлголт хаанаас бий болох ёстой вэ? БОЛОВСРОЛООС… Цэцэрлэгээс эхлүүлээд, дээд сургууль хүртэл бид зөв бодлоготой байж л энэ бүгдийг ойлгоно. Гэрийн хүмүүжил асар өндөр хөгжсөн байсан Нүүдэлчин соёлтой Монголчууд суурин амьдралд хэт богино хугацаанд шилжсэнээс болж хэтэрхий материаллаг болчихожээ… Иймээс л бид ууж идэх хоолны ширээ, унтаж хэвтэх ор дэр, орон байрны хэмжээ, унаж явдаг унааныхаа хэмжээгээр АМЬДРАЛЫГ хардаг болчихож… Гэтэл тийм биш шүү дээ. Хоосон чанарын энэ амьдралд илүү эрхэм илүү нандин зүйлс их шүү дээ. Амьдрал илүү баялаг, илүү агуу шүү дээ.
Алтаа ухаж, нүүрсээ зөөснөөр хөгжиж дэвждэг бол Монгол маань аль эрт хөл дээрээ босох болсон. Энэ бол хөгжлийн ганц гарц биш!!! Монголчууд маш оюунлаг хүмүүс. Тэр төрөлхийн өгөгдөлөө ашиглаж бид тархиараа, оюуны бүтээлээрээ дэлхийд нэрд гарч, Монголын брэнд бүтээгдэхүүн гаргаж оюуны Баялаг бүтээгчид болох боломжтой. Оюунлаг ард түмэн материаллаг хамаарлаасаа гарч Ганцхан амьдрах энэ ахархан насандаа, сэтгэлээр амгалан, итгэлээр дүүрэн, бусдад тусалж, эрдмийг шүтэн түгээж амьдрах боломжтой. Ойн түймрийн эсрэг ард түмэн хэрхэн нэгдэж байгааг бид харсан, ард түмэн хэрэгтэй зүйлдээ өөрсдөө л нягтардагийг мэдэрсэн. Одоо тэгвэл оюун санааны хоосролын Түймрийн эсрэг хамтдаа тэмцэх цаг иржээ.
Чадах бүхнээрээ энэ бодлоо хэрэгжүүлэхийн төлөө зүтгэнээ. Өөрөө ч сайн явна. Боломжоороо булган сүүллэж хүмүүсийг ч араасаа сайн сайхан руу дагуулна даа…
Сайхаан сайхан. Зүтгэнээ зүтгэнэ.
… Хүсэл зорилгоо биелүүлэх хүч чадал хайрлаач, цаг нөхцөлийг тохируулаач… Бурхан минь. “Сахиуст Хангайн нууц” зохиолоос ишлэв.

Урт хугацааны судалгаа хийх тэтгэлэг

Германы их сургуульд урт хугацааны бие даасан судалгаа хийх боломжийг олгодог Volkswagen Foundation тэтгэлэгээ зарлажээ. 4 ба түүнээс бага жилийн өмнө цол хамгаалсан хүмүүс өргөдлөө илгээх боломжтой.
1 сая хүртлэх евроны тэтгэлэгийг 5 хүртлэх жилийн хугацаанд өгнө. Өөртөө итгэлтэй, шинжлэх ухаан болоод дээд боловсролд шинийг хийж бүтээх төлөвлөгөөтэй хүн алдаж болохгүй боломж. Залуу судлаач та өргөдлөө заавал өгөөрэй.

Энд дарж – тэтгэлэгийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл үзнэ үү.

Өргөдөл хүлээж авах сүүлчийн хугацаа нь: 2017 оны 10-р сарын 12.

Humboldt Research судалгааны тэтгэлэг

Урт хугацаагаар ХБНГУ-д судалгааны ажил хийх сонирхолтой судлаач нарт нээлттэй байдаг тэтгэлэгийн тухай мэдээлье. Humboldt Research нэртэй судалгааны тэтгэлэгт дурын мэргэжлийн дурын эрдэмтэн өргөдлөө өгөх боломжтойгоороо онцлогтой.
Судалгааны чиглэлээ өөрөө тодорхойлж, судалгааг хийх хугацааны төлөвлөгөөгөө ч зохионо. Судалгаа хийх сургуулиа мөн өөрөө сонгоно. Сар бүр 3150 евроны цалинг тэтгэлэгийн хүрээнд өгөх болно.
Хэрэв гэр бүлийн хүн нь хамт байх бол сарын 326 евро, харин хүүхэд бүрт сарын 234 еврог нэмж өгнө. Өргөдлөө хэзээч илгээсэн болдог. Шалгаруулах комисс жилдээ 3-н удаа: 3-р сар, 7 ба 11-р саруудад хуралддаг.

Энд дарж – тэтгэлэгийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл үзнэ үү.

Өргөдөл хүлээж авах сүүлчийн хугацаа нь: Нээлттэй. Өргөдлийг шуудангаар илгээдэг.

Математикийн залуу докторуудад нэг сараар Германд судалгаа хийх тэтгэлэг зарлагджээ

Niels Henrik Abel Board ба International Mathematical Union хамтран зарласан энэ тэтгэлэгийн хүрээнд 40 хүртлэх насны Докторын зэрэгтэй математикч эрдэмтэн ХБНГУ-д нэг сарын хугацаагаар ирж ажиллах боломж нээгджээ.
Байрны түрээс, эрүүл мэндийн даатгал, визний зардал, онгоцны тийз зэрэг 5000 хүртлэх ам.долларын тэтгэлэг өгөх юм байна.

Энд дарж – тэтгэлэгийн талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл үзнэ үү.

Өргөдөл хүлээж авах сүүлчийн хугацаа нь: 2017 оны 8-р сарын 31.

Хүүхдүүд өсөх сайхан ч…

Үр хүүхдээ дутуу гаргаж, гаргаад алдахын зовлонг биеэрээ туулж явсан он жилүүдэд “Бурхан минь, үр хүүхдийг минь тогтоож өгөөч…” гэж хамаг л чадлаараа гуйж мөргөдөг байсан сан. Тэр үед дэмтэй тустай гэсэн бүхний араас хайрт ханьтайгаа хөтлөлдөөд л явж өгдөг байлаа. Эмнэлэгээр ч их явсан даа. Тэр бүхний хүч үү, эсвэл цаг нь болсон уу, ямар ч байсан одоо бидэн сайхан хүү, охиноо 2 оо өсөж томрохыг харсаар сууна.
Цаг хугацаа маш хурдан өнгөрөх юм. Нэг мэдсэн бид зуугийн тал руу явж харин алаг үрс минь ид цэцэглэн өсөж том хүн болж байна. Хүү мань эрийн цээнд хүрж иргэний тоонд орж 18-н нас хүрэхэд хэдхэн хоног үлджээ… Миний сэтгэл ихэд хөдөлнө. Дунд сургуулиа дүүргэхэд нь л догдлоод юу өмссөн бол, яаж харагдаж байгаа бол, баяртай байж чадаж байгаа болов уу, гээд л шаналаад ч байгаа юм шиг баярлаад ч байгаа юм шиг байсан. Одоо цааш сурах сургуульдаа ортол бас л шаналан догдлох бололтой.
Найз охин байгаа болов уу? Байхгүй бол хурдан найзтай болоосой. Тэгээд хуримыг нь хийж үрийг нь үзэх сэн… гэж яарна. Хүүхэд өсөх сайхан ч… үүнийг дагаад маш олон зүйл өөрчлөгдөж бас илүү олон зүйлийг хүн хүсдэг болдог ажээ.
Охин маань ч ахаасаа дутахгүй өсөж томорсоор… Хамт суугаад ярихаар заримдаа миний бодоогүй хэрсүү үгсийг хэлэх нь нэг л дасамгүй… Дэлгүүр хоршоогоор явахаар эгээ л найз бүсгүйтэйгээ яваа мэт хувцас хунар шинжээд охин аргагүй л томорч байна даа…
Та хүүхдээ томроход юун дээр нь илүү анхаарч байсан бэ? Зөв гэж боддог өөрийн туршлагаасаа хуваалцаарай.
Баярлалаа.

Аян замын тэмдэглэл – Солонгос Улс

Нэлээн хэдэн жилийн өмнө автобусанд явж байхдаа найз хүүхэндээ мессеж явуулахдаа “busand” явж байна гэж бичсэнээс эхлэлтэй хэсэг хөгжилтэй яриа өрнөсөн юм. Мессеж уншсан найз маань намайг Бусаан хотод явж байна гэж ойлгоод би болохоор Буусанд явж байна гэж бичээд… харилцан жаал инээлдэж байсан юм даг. Тэр үед Бусаан гэж тэр хотод очно гэж . . . → Read More: Аян замын тэмдэглэл – Солонгос Улс

Германд судалгаа хийх тэтгэлэг

Алдарт Humboldt сангаас Sofja Kovalevskaja тэтгэлэгийг залуу судлаач нарт зориулан зарлажээ. Сонгогдсон судлаач ХБНГУ-н их дээд сургуульд өөрийн профессорын багийг байгуулан 5-н жил ажиллах боломжийг 1,65 сая хүртэлх евроны санхүүжилтийн эрхийн хамт авна. Та докторын цолоо хамгаалалт 6-н жил болоогүй байгаагүй бол энэ тэтгэлэгт өргөдөл өгөх эрхтэй. Өөртөө итгэлтэй, шинжлэх ухаанд болоод дээд боловсролд . . . → Read More: Германд судалгаа хийх тэтгэлэг

Мюнхэн хотын ТИС-д багшлах, судалгаа хийх боломж

Улс орнуудад тулгарч байгаа технологийн, улс төрийн, нийгмийн өөрчлөлтийн талаар судалгаа хийдэг Судлаач эрдэмтэнг тус сургуульд судалгаа хийнгээ багшлах боломжийг олгосон тэтгэлэг зарлагджээ. Судалгааны зорилгоо тодорхойлсон захидал, Ажил байдлын тодорхойлолт, судалгааны чиглэлийн тухай товч төлөвлөгөө, заах хичээлийн товч агуулга болон голлох бүтээлийн жагсаалтаа илгээх ёстой аж.

Энд дарна уу – тэтгэлэгийн талаарх мэдээлэл.

. . . → Read More: Мюнхэн хотын ТИС-д багшлах, судалгаа хийх боломж

Хойдын буян хийхийн тухайд

Энэ хорвоод хамгийн хэцүү зүйл нь нэгэнт өнгөрсөн хэнтэй ч болов эргэн уулзах боломжгүй байдаг “хагацал” юм. Амьд байхад нь бид мэдсээр байж хайртай хүмүүсээ тоохгүй л өдөр тутмын асуудалдаа хямарсаар дуусдаг. Гэтэл нэг л мэдэхэд бид хайртай хүмүүсээ алдсан байдаг. Эргэж ирэхгүйгээр одсон хүмүүийнхээ араас “буян хийх” нь бидний сэтгэлээ тайтгаруулах гол арга . . . → Read More: Хойдын буян хийхийн тухайд

Докторын судалгааны тэтгэлэг, Герман улс

Exzellenzcluster Topoi ба Berlin Graduate School of Ancient Studies (BerGSAS), Einstein Doctoral Programme-тай хамтран докторын сургалтын тэтгэлэг зарлажээ.

Ancient Languages and Texts (ALT) Ancient Objects and Visual Studies (AOViS) Ancient Philosophy/History of Ancient Science (APhil/HistAS) Landscape Archaeology and Architecture (LAA) Languages and Cultures of the Silk Road (Silk Road)

гэсэн судалгааны чиглэлүүдээс танд таарах . . . → Read More: Докторын судалгааны тэтгэлэг, Герман улс