Аян замын тэмдэглэл – Новосибирск хот

Цэл залуу насныхаа бүтэн 5-н жилийг үдсэн хожмоо эрдэм номын алтан мөрөө дахин шинээр тодруулсан учир жанцантай хотдоо эргээд л ирлээ…

Төгссөн факультетийн байрны дэргэд баригдсан Горский буудлын 17-н давхараас өлгөөний нарыг аргадан дарсан зурагаа оруулав.

Өндөр барилгууд ирэх бүрт нэмэгдсээр л… Гэвч ерөнхий төрх нь яг л тэртээ оюутан цагийнх шиг орон сууцны саарал барилгуудаа хадгалан үлджээ.

Энэ удаагийн ирэлт маань их ач холбогдолтой юм. Төрөлх сургууль НЭТИ/НГТУ маань санаачилсан нэгэн төсөлд ШУТИС болон МУИС-г уруу татан урьж оролцуулснаар олон орны сургуулиуд хамтарсан Ухаалаг хот төсөл эхэлсэн юм. Гэтэл энэ жилээс одоо ажиллаж байгаа Германы сургууль маань мөн энэ төсөлд оролцохоор болж эхний зуны сургалтандаа дуудагдан ирээд байгаа нь энэ.

Чемодан минь алга болж, тосох ёстой хүн маань тосоогүй гэх мэт нэлээн адал явдалтайгаар буудалдаа ирлээ. Орос хэлний ашиг тусаа гарган таксигаа захиалж аваад буудалдаа ирж буучихаад тэмдэглэлээ хөтөлж сууна.

Орос, Монгол, Герман 3н сургуулиа нэгтгэж нэгэн төсөлд хамтруулж чадсандаа маш их баяртай байна. Санаж явсан нэгэн хүслээ биелүүлж, сайн багш нартаа хариугаа ямар ч байсан нэгэнтээ барилаа. 3н жил үргэлжлэх энэ том төслөөс олно улсын хэмжээний нэг сайхан хөтөлбөр бий болж цаашдаа олон үрсийн эрдэм номын мөр, их бүтээлийн аялал эхлэх болно… Эх орондоо миний оруулах хувь нэмэр энэ мэтээр бага багаар ахьсаар байгаад хамтрагч бүх хүмүүстээ талархаж байна.

Монголын үрс маш олон болж, Оюуны талбарт ихийг бүтээж Дэлхий дахинд нэрээ мандуулах болтугай.

Эрдмийн цагаан буян улам бүр дэлгэрч байг.

SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (10)

үргэлжлэл

10. P3 хэмээн нэрлэгддэг People-Process-Product загвар нь Хүмүүс-Үйл ажиллагаа-Бүтээгдэхүүн гэсэн үгнүүдийн товчлол юм. Б.Хан [24] цахим сургалтанд зориулан энэ загварыг боловсруулжээ. Түүний онолоор, үнэлгээ нь цахим сургалтын зөвхөн төгсгөлийн хэсгийг үнэлдэг байх ёсгүй. Цахим сургалтын үнэлгээ төлөвлөлтөөс эхлээд хэрэгжүүлэлт хүртлэх бүх үе шатанд хийгдэх ёстой гэсэн ойлголт юм. Цахим сургалт нь хэд хэдэн үе шатаас бүрдэж болно. Цахим сургалтын материалын үр ашгийг дээшлүүлэхэд энэхүү үнэлгээний арга зориулагджээ.

11. PDPP загвар. В.Цан ба Л.Чен [61] нар цахим хичээлийг үнэлэх дөрвөн алхамт үнэлгээний загвар боловсруулсан. Төлөвлөлт, хөгжүүлэлт, үйл ажиллагаа ба бүтээгдэхүүн гэсэн 4-н алхамаас энэ загвар бүрдэнэ.

12. Хөтөлбөрийн хөгжүүлэлт ба үнэлгээний логик загвар. Сургалтын хөтөлбөрийн хөгжүүлэлтийг үнэлэхэд зориулагдсан логик загварыг Э.Тэйлор-Повел ба Э.Хэнэрт [51] хөгжүүлжээ. Хөтөлбөрийг төлөвлөх болоод загварчлахдаа логик загварыг ашиглах нь энэ аргачлалын гол санаа юм.

үргэлжлэл бий…

Нэг сэдэвт бүтээл:

  • Uranchimeg Tudevdagva: Structure Oriented Evaluation Model for E-LearningWissenschaftliche Schriftenreihe Eingebettete Selbstorganisierende Systeme, Universitätsverlag Chemnitz, Chemnitz, Germany, July 2014. 123 p., ISBN: 978-3-944640-20-4, ISSN: 2196-3932.

ЭНД ДАРЖ бүтээлийн эхийг татаж авч болно.

SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (9)

үргэлжлэл

7. Зорилгоос чөлөөт үнэлгээний аргачлал.  Хөтөлбөр, хүний нөөц, бүтээгдэхүний тухай мэдлэг дээр суурилсан ямар ч хэлбэрийн үнэлгээг хийх үнэлгээний аргачлалыг М.Скривен [45] боловсруулжээ.  Энэхүү аргачлал нь төсөл/хөтөлбөр өөрийнхөө зорилгыг хэрхэн биелүүлснийг хэмжинэ. Ямар нэгэн хүлээгдэж байгаа үр дүндээ хэрхэн хүрсэнийг хэмжих нь үнэлгээний гол зорилго мөн бол энэ үнэлгээний аргыг ашиглах нь хамгийн тохиромжтой. Нэрнээс нь харагдаж байгаачлан үнэлгээ эхлэхдээ хөтөлбөрийн зорилго, зорилтоос холуур эхэлдэг.

8. Кауфманий 5-н шатлалт үнэлгээ. Д.Киркпатрикийн [28] дөрвөн шатлалт үнэлгээний аргачлалыг зарим судлаач нар өөрчлөн, өөр агуулгаар баяжуулан нэмэж шинэ загвар үүсгэж байв. Р.Кауфман [30] Д.Киркпатрикийн 1-р түвшний тодорхойлолтыг баяжуулан 5 дахь шатлалыг нийгмийн эрэлт хэрэгцээг хангах зорилгоор нэмэн оруулсан. Түүний хувилбараар: Шатлал 1 – Оролт ба үйл ажиллагаа, Шатлал 2 ба 3 – Микор үе шат, Шатлал 4 –  Макор үе шат, Шатлал 5 – Мега үе шат болдог.

9. Таван шатлалт ROI загвар. Ихэнх байгууллагуудад учирдаг асуудал бол хэрэгжүүлсэн төсөл, хөтөобөрийн үр ашгийг тооцох, хэмжих байдаг. ROI гэдэг нь Return In Investment үгний товчлол юм. Оруулсан хөрөнгө оруулалт хэрхэн эргэж ирж байгааг тооцолох энэхүү аргачлалыг Ж.П.Филипс ба П.П.Филипс [39] нар хамтран боловсруулжээ. Энэхүү аргачлалыг ямар ч байгууллага ашиглаж болох нарийн тодорхой, найдвартай, ашиглахад энгийн арга хэмээн тодорхойлжээ. 2014 оны байдлаар дэлхийн 50 гаран орон энэхүү аргачлалыг хүлээн зөвшөөрч өргөнөөр ашигладаг байна. Дөрвөн шатлалд алдарт Д.Киркпатрикийн загвар дээр тав дахь шатлалыг П.Филипс нэмсэнээр энэхүү аргачлалын найдвартай тал улам батлагдсан хэмээн үздэг.

үргэлжлэл бий…

Нэг сэдэвт бүтээл:

  • Uranchimeg Tudevdagva: Structure Oriented Evaluation Model for E-LearningWissenschaftliche Schriftenreihe Eingebettete Selbstorganisierende Systeme, Universitätsverlag Chemnitz, Chemnitz, Germany, July 2014. 123 p., ISBN: 978-3-944640-20-4, ISSN: 2196-3932.

ЭНД ДАРЖ бүтээлийн эхийг татаж авч болно.

SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (8)

үргэлжлэл

5. Урлагийн үнэлгээний Эйснерийн загвар. Э.Эйснер [16] дизайныг үнэлэх загвар боловсруулжээ. Урлагийг үнэлэхийн тулд нарийн мэдрэмж хэрэгтэй хэмээн тэр тодорхойлжээ. Ийм төрлийн үнэлгээг маш өндөр чадвартай хүмүүс хийх бөгөөд үр дүнг бусад хүмүүс ч харах үнэлэх боломжтой байх ёстой хэмээн үзэж байв. Боловсролын үнэлгээнд энэхүү загвар нь хоёр үндсэн шинж чанарыг шинээр оруулж ирсэн. Үүнд: Өгөгдөлийн дүн шинжилгээг бүхэлд нь авч үзэх, мөн олон талт үзлээр хийх юм.

6. CIRO гэдэг нь Context, Input, Reaction, Outcome гэсэн үгнүүдийн товчлол болно. Энэ нь бас нэгэн дөрвөн шатлалт үнэлгээний загвар юм. П.Варр [59] өөрийн багийн хамт энэ загварыг боловсруулжээ. Анхандаа Европод ашиглаж байсан. АНУ-д хэрэглэж дадсан үнэлгээ гэсэн тогтсон ойлголтоос хамаагүй өргөн цар хүрээг энэ загвар хамарч байв. CIRO загварын гол санаа нь: Сургалтын тэнхим нь бусад тэнхимүүдийн нэгэн адил байгууллагын эрхэм зорилгот дэм болох үүрэг хүлээх ёстой. Сургагч багш нар нь байгууллагын хөгжил, ахиц онцгой хувь нэмэр оруулж байгаагаа батлан харуулж, бусдадаа сургалтын тэнхим чухал гэдгийг харуулдаг байх ёстой. Сургалтын тэнхимийн багш нарыг хэрхэн хүлээн авч тэдэнтэй яаж харьцаж байгаагаас байгууллагын бусад хүмүүст хүргэх дэм тус ихээхэн хамаарна. Өөрөөр хэлбэл хамтын ажиллагаа, хөгжилд чиглэсэн бүх ажлууд эцсийн бүлэгт байгууллагын хөгжилд нөлөөлөх ёстой гэсэн үзлүүд байв.

үргэлжлэл бий…

Нэг сэдэвт бүтээл:

  • Uranchimeg Tudevdagva: Structure Oriented Evaluation Model for E-LearningWissenschaftliche Schriftenreihe Eingebettete Selbstorganisierende Systeme, Universitätsverlag Chemnitz, Chemnitz, Germany, July 2014. 123 p., ISBN: 978-3-944640-20-4, ISSN: 2196-3932.

ЭНД ДАРЖ бүтээлийн эхийг татаж авч болно.

SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (7)

үргэлжлэл

3. CIPP загвар. CIPP гэдэг нь Context, Input, Process, Product буюу Агуулга, Оролт, Процесс, Бүтээгдэхүүн гэсэн үгний товчлол юм. CИПП нь Хөтөлбөр, төсөл, хувь хүний бүтээмж, бүтээгдэхүүн, байгууллага болон системийг явцын болон төгсгөлийн байдлаар дүгнэх иж бүрэн үнэлгээний загвар юм. Энэхүү загварыг Д.Стаффлбим [48] хамтрагч нарынхаа хамт 1960 онд боловсруулан гаргажээ. Охоёогийн улсын сургуулиудын боловсролын төслүүд дээр хийсэн үнэлгээний туршлага нь энэхүү бүтээлийн үндэс суурь болж өгчээ. Аливаа хөтөлбөрийг үнэлэхдээ тухайн хөтөлбөрийн агуулга, эхний өгөгдөл буюу оролт, үйл ажиллагаа буюу процесс, төслийн үр дүн буюу бүтээгдэхүүнийг бүхэлд нь авч үздэгээрээ энэ загвар онцлогтой. СИПП загвар нь шийдвэр төвтэй үнэлгээний аргачлал болно. Үнэлгээний үр дүнг төслийн зохицуулалт, үйл ажиллагаанд ашиглахад чиглэдэг.

4. Ялгаатай талуудыг үнэлэх Провусийн загвар. DEM гэдэг нь Discrepancy Evaluation Model гэсэн үшний товчлол юм. М.Провус [23] CIPP загвар дээр тулгуурлан сургалтын хөтөлбөрийг үнэлэх загварыг боловсруулжээ. Түүний тодорхойлолтоор сургалтын хөтөлбөрийг үнэлэхдээ сургалтын стандарт болон гар ч байгаа үр дүнгүүдийн хоорондын ядлгааг үнэлэх ёстой. Ихэнхдээ явцын үнэлгээнд энэ аргыг ашиглаж болно. Үнэлгээний үр дүнг хөтөлбөрийг сайжруулахад хэрэглэдэг. Ялгаан дээр тулгуурлан аливаа сул талуудыг олоход энэ загвар сайн тохирдог. Төгсгөлийн үнэлгээний дүгнэлтийг тодорхойлоход энэ аргыг бас ашиглаж болно.

үргэлжлэл бий…

Нэг сэдэвт бүтээл:

  • Uranchimeg Tudevdagva: Structure Oriented Evaluation Model for E-LearningWissenschaftliche Schriftenreihe Eingebettete Selbstorganisierende Systeme, Universitätsverlag Chemnitz, Chemnitz, Germany, July 2014. 123 p., ISBN: 978-3-944640-20-4, ISSN: 2196-3932.

ЭНД ДАРЖ бүтээлийн эхийг татаж авч болно.

SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (6)

үргэлжлэл

Одоо хэрэглэгдэж байгаа үнэлгээний загваруудыг авч үзье.

Бодит загвар. Р.Тэйлэр [56] боловсролын обьектуудыг үнэлэх, турших тухай суурь судалгааны ажлыг хийжээ. Үнэлгээний тухай түүний ойлголт, чиг хандлага нь харандаа цаасаар хэмжигддэг үнэлгээний хэлбэрээс өөр сургалтын баталгаа үр дүнг тооцох тухай байв. Р.Тэйлэр үнэт цаасны үнэлгээний анхдагч хэмээн тооцох нь бий. Боловсролын байгууллагуудын хөтөлбөрийг дүгнэж, . . . → Read More: SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (6)

SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (5)

үргэлжлэл

Европын холбоо “Цахим сургалтын үнэлгээ” гэсэн тайланг 2006 онд хэвлэн гаргажээ [5]. Энэхүү тайланд цахим сургалтын үнэлгээний загваруудын тухай тусгасан байдаг. Тайланд цахим сургалтын үнэлгээтэй холбоотой судалгааны чиглэлүүдийг арван бүлэгт хуваажээ:

Тусгай цахим сургалтын хөтөлбөрийн судалгаа Уламжлалт сургалттай харьцуулсан судалгаа Цахим сургалтын үнэлгээний хэрэгсэлүүд ба аргачлалууд Хөрөнгө оруулалтын эргэн нөхөлтийн тайлангууд Бенчмаркийн загварууд . . . → Read More: SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (5)

SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (4)

үргэлжлэл

М.Скривэн [47] үнэлгээний судалгааны судлагдсан байдлын талаар өөрийн дүгнэлтийг өгчээ. Түүний тодорхойлсноор боловсролын үнэлгээний онолд гурван үндсэн шинэчлэлт явагджээ.

Эхний өөрчлөлт одоогоос нэг эриний өмнө явагджээ. Тэр үед үнэлгээг шинжлэх ухаанд тийм ч их нөлөөтэй зүйл биш хэмээн үл тоомсорлон үздэг байв. Үнэлгээ илүү ил тод болжээ. Хоёрдугаар өөрчлөлтийн үед үнэлгээг альфа мэргэжил . . . → Read More: SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (4)

Хагацал бүхнээс гашуун…

2019 оны 5-р сарын 4-ны өдрөөс өнөөдрийг хүртэл миний хувьд цаг хугацаа учир замбараагаа алдсан, сэтгэл санаа уруудаж уймран хоосорсон хүнд өдрүүд байлаа…

5-р сарын 3-ны орой 23-н цаг өнгөрөөж Португал улсын Порто хотод нисч очив, би. Маргааш өглөөний хурал дээр илтгэл тавих ёстой байсан учир буудалдаа очоод л шууд амарсан. Орой нисэхээс өмнөхөн . . . → Read More: Хагацал бүхнээс гашуун…

SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (3)

үргэлжлэл

Тэрчлэн Л.Хоган үнэлгээний аргачлалуудын жагсаалтыг боловсруулан гаргажээ [19]. Үүнд:

Обьект хандлагат Удирдлага хандлагат Хэрэглэгч хандлагат Шинжээч хандлагат Сөрөг хандлагат Оролцоо хандлагат CIRO үнэлгээ Д.Киркпатрикийн үнэлгээ П.Филипийн үнэлгээ

гэх зэргээр ангилжээ.

Үүн дээрээ үндэслэн Л.Хоган хөтөлбөрийн үнэлгээний үүсэл хөгжлийн бүрэн зураглалыг гаргасан байна. Түүний бүтээл нь үнэлгээний онол, үнэлгээний арга аргачлалын чиглэлийн судалгаанд том . . . → Read More: SURE загвар: Үнэлгээний загварууд (3)